సాధారణంగా ఆంజనేయస్వామి బ్రహ్మచారి స్వరూపంలోనే దర్శనమిస్తాడు. కానీ ఛత్తీస్గఢ్లోని గిరిజాబంధ్ హనుమాన్ ఆలయంలో మాత్రం హనుమంతుడు మహిళా రూపంలో భక్తులకు దర్శనమివ్వడం విశేషం. ఇక్కడ స్వామిని “మాతా హనుమాన్”గా భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. ప్రపంచంలో మహిళా స్వరూపంలో హనుమంతుడు దర్శనమిచ్చే అరుదైన క్షేత్రంగా ఈ ఆలయం ప్రసిద్ధి చెందింది.
సాధారణంగా ఆంజనేయస్వామి అన్ని ఆలయాల్లో బ్రహ్మచారి స్వరూపంలోనే దర్శనమిస్తాడు. చేతిలో గద, వీరత్వం, భక్తి, పరాక్రమానికి ప్రతీకగా హనుమంతుడు పూజలందుకుంటాడు. అయితే భారతదేశంలో ఒక ప్రత్యేక క్షేత్రంలో మాత్రం హనుమంతుడు మహిళా రూపంలో భక్తులకు దర్శనమివ్వడం విశేషం. ఈ అరుదైన ఆలయం ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రంలోని గిరిజాబంధ్ హనుమాన్ ఆలయం.
‘మాతా హనుమాన్’గా ప్రసిద్ధి
ఈ ఆలయంలో ఆంజనేయస్వామిని “మాతా హనుమాన్” అని భక్తులు భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. ప్రపంచంలో మహిళా స్వరూపంలో హనుమంతుడు దర్శనమిచ్చే అరుదైన క్షేత్రంగా ఇది పేరుగాంచింది. రతన్పూర్ ప్రాంతం మహామాయాదేవి శక్తిపీఠంగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. అలాంటి పవిత్రక్షేత్రంలో హనుమంతుడు శక్తిరూపిణిగా దర్శనమివ్వడం భక్తుల్లో ప్రత్యేక ఆకర్షణ కలిగిస్తుంది.
స్థల పురాణం
పురాతన కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన పృథ్విదేవజు అనే రాజు కుష్ఠు వ్యాధితో బాధపడుతుండేవాడని కథనం. వ్యాధి నుంచి విముక్తి కోసం ఆయన హనుమంతుని ప్రార్థించగా, స్వామి స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి తన విగ్రహం ఉన్న ప్రదేశాన్ని తెలిపాడని చెబుతారు. రాజు సైన్యాన్ని పంపించి వెతికించగా, అక్కడ మహిళా రూపంలో ఉన్న హనుమంతుని విగ్రహం లభించిందట.
ఆ దివ్యసంకేతంగా భావించిన రాజు అక్కడే ఆలయాన్ని నిర్మించి, ఆ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించినట్లు స్థానికులు విశ్వసిస్తున్నారు. అప్పటి నుంచి ఈ ఆలయంలో హనుమంతుడు మహిళా స్వరూపంలోనే పూజలందుకుంటున్నాడు.
ఆలయ ప్రత్యేకతలు
ఈ ఆలయంలోని మూలవిరాట్టు మహిళా అలంకరణలో దర్శనమివ్వడం ప్రధాన విశేషం. స్వామికి కుంకుమ, ముక్కుపుడక, చీరకొంగు వంటి అలంకరణలు చేస్తారు. భుజాలపై శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు ఉండగా, పాదాల కింద అహిరావణుడు, మహిరావణుడు అణచివేయబడి కనిపిస్తారు. ఈ రూపం భక్తులకు భక్తి, శక్తి, రక్షణకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది.
పూజలు, ఉత్సవాలు
ప్రతి రోజు ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం త్రికాల పూజలు నిర్వహిస్తారు. ముఖ్యంగా మంగళవారం, శనివారం రోజుల్లో ప్రత్యేక అభిషేకాలు, హారతులు జరుగుతాయి. శ్రీరామనవమి, హనుమజ్జయంతి సందర్భంగా వేలాది మంది భక్తులు ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు.
దర్శన ఫలితం
ఈ క్షేత్రంలో సింధూర పూజ చేయించడం వల్ల శుభఫలితాలు కలుగుతాయని భక్తుల నమ్మకం. అలాగే తమలపాకులతో పూజ చేస్తే కార్యసిద్ధి, శత్రు నివారణ కలుగుతుందని చెబుతారు. సంతాన సమస్యలు, దీర్ఘకాలిక వ్యాధులతో బాధపడేవారు ఇక్కడి స్వామిని దర్శిస్తే మేలు జరుగుతుందని విశ్వాసం ఉంది.
ఎలా చేరుకోవాలి?
ఈ ఆలయం ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రంలోని రతన్పూర్ పట్టణంలో ఉంది. సమీప నగరాల నుంచి రోడ్డు మార్గం ద్వారా సులభంగా చేరుకోవచ్చు. రాష్ట్రంలోని ప్రధాన ప్రాంతాల నుంచి బస్సులు, ప్రైవేట్ వాహనాల సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంటుంది.
