శివుని 12 జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటైన బైద్యనాథ్ జ్యోతిర్లింగాన్ని బాబా బైద్యనాథ్ ధామ్ లేదా వైద్యనాథ్, బైజ్నాథ్ లేదా వైజనాథ్ ధామ్ అని పిలుస్తారు . ఇది జార్ఖండ్‌లోని సంతాల్ పరగణా జిల్లాలోని డియోఘర్‌లో ఉంది . ఇది పాట్నా నుండి 250 కి.మీ.
దేవ్‌ఘర్ అంటే ” దేవతల నివాసం “, కాగా ఇక్కడ శివుడిని ” వైద్యులకు లేదా స్వస్థత చేకూర్చేవారికి అధిపతి ” గా పూజిస్తారు . ” వైద్య ” అంటే ” డాక్టర్ ” మరియు ” నాథ్ ” అంటే ” అధిపతి ” అనే రెండు పదాల కలయికే బైద్యనాథ్ అనే పేరుకు ఇదే అర్థం . అందువల్ల, భక్తులు తరచుగా ఏదైనా అనారోగ్యం లేదా వ్యాధి నుండి ఉపశమనం పొందడానికి ఇక్కడికి వచ్చేవారు.
శివ మహాపురాణం ప్రకారం , బైద్యనాథ్ జ్యోతిర్లింగం 1000 సంవత్సరాల కంటే పురాతనమైనది. ఈ ఆలయం ఎన్నో విధ్వంసాలను చూసినప్పటికీ ఇప్పటికీ నిలిచి ఉంది.
బైద్యనాథ్ జ్యోతిర్లింగం ఆలయం చరిత్ర
చరిత్ర ప్రకారం, రావణుడు అనే ఒక రాక్షస రాజు ఉండేవాడు . అతను అజేయుడు కావాలనే కోరికతో, శివుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి హిమాలయ ప్రాంతంలో అత్యంత కఠోరమైన తపస్సు చేశాడు. రావణుడు శివభక్తుడు. అతను శివారాధనలో ఎంతగా లీనమయ్యాడంటే, తన తొమ్మిది తలలను బలి ఇచ్చాడు . అతను తన పదవ తలను బలి ఇవ్వబోతున్నప్పుడు, శివుడు అతనికి ప్రత్యక్షమయ్యాడు. శివుడు రావణుడికి ఒక వరం ఇచ్చాడు, శివుని ‘కామలింగ’ రూపాన్ని లంకలో తనతో పాటు ఉంచుకోవడానికి అనుమతించమని కోరాడు. శివుడు అతని కోరికను మన్నించాడు, కానీ ఒక షరతుతో : రావణుడు ఈ లింగాన్ని భూమిపై ఎక్కడ ఉంచినా, అది అక్కడే శాశ్వతంగా ఉండిపోతుంది.
రావణుడు అంగీకరించాడు, కానీ శివుడు ఇకపై కైలాస పర్వతంపై ఉండడని మిగతా దేవతలందరూ ఆందోళన చెందారు. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి జలదేవుడైన వరుణుడిని , అచమనం ద్వారా, అంటే అతని అరచేతి నుండి నీరు త్రాగడం ద్వారా, రావణుడి శరీరంలోకి ప్రవేశించమని ఆజ్ఞాపించాడు .
విష్ణుమూర్తి ఆదేశాల మేరకు, జలదేవుడైన వరుణుడు లింగంతో లంకకు బయలుదేరే ముందు అచమన ద్వారా రావణుడి శరీరంలోకి ప్రవేశించాడు. తిరుగు ప్రయాణంలో, రావణుడు దేవఘర్ చేరుకున్నప్పుడు , అతనికి అస్వస్థతగా అనిపించి మూత్రవిసర్జన చేయవలసి వచ్చింది. అయితే, లింగాన్ని నేలపై ఉంచడానికి వీలు కాకపోవడంతో, దానిని పట్టుకోవడానికి ఎవరి కోసమైనా వెతుకుతున్నాడు. అప్పుడు, సాక్షాత్తు విష్ణుమూర్తి అయిన ఒక చిన్న గోపాలుడు వచ్చి, ఆ లింగాన్ని తన చేతుల్లో పట్టుకోవడానికి ముందుకొచ్చాడు.
రావణుడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, ఆ లింగం ఎంత బరువెక్కిందంటే దానిని చేతులతో కదపడం కష్టంగా ఉందని గమనించాడు. ఇది రావణుడికి తీవ్ర కోపం తెప్పించింది, అతను ఆవేశంలో తన బొటనవేలును లింగంపై నొక్కాడు . ఆ గుర్తు నేటికీ ఆ లింగంపై ఉంది. ఈ ప్రదేశం దాని స్వస్థపరిచే గుణాలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది; ఇది రావణుడి తలలన్నింటినీ తిరిగి యథాతథ స్థితికి తీసుకువచ్చి, అతని గాయాలను మాన్పడానికి సహాయపడింది. అందువల్ల, ఈ లింగాన్ని ‘బైద్యనాథ్’ అంటే సకల రోగాలను నయం చేసేదిగా పిలుస్తారు .
ఆ దేవాలయం దేనికి ప్రసిద్ధి చెందింది?
బైద్యనాథ్ ఆలయం ఆధ్యాత్మిక, మానసిక మరియు శారీరక స్వస్థతనిచ్చే ప్రదేశంగా ప్రసిద్ధి. ఇది ఎలాంటి శారీరక రుగ్మతలనైనా, అలాగే కుంగుబాటు మరియు ఆందోళన వంటి మానసిక అడ్డంకులను నయం చేస్తుందని ప్రతీతి. అపారమైన భక్తితో ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించే నిజమైన భక్తుడు తక్షణ ఫలితాలను పొందుతాడు.
జీవితంలో ఎన్ని అడ్డంకులు ఎదురైనా , ఒక వ్యక్తి జీవితంలో ఒక కొత్త ప్రయాణాన్ని కనుగొనే మార్గాన్ని మోక్ష మార్గంగా కూడా అంటారు . రావణుడు ఒక రాక్షసుడైనప్పటికీ, అతని భక్తి, విశ్వాసం శివుడిని ఎంతగానో ఆకట్టుకున్నాయి, ఫలితంగా ఆయన అతనికి వరం ఇచ్చి స్వస్థపరిచాడు.
శ్రావణ మాసంలో , కన్వరియాలు అని పిలువబడే చాలా మంది భక్తులు సాంప్రదాయ ఆచారంగా , సుల్తాన్‌గంజ్ నుండి డియోఘర్ వరకు 105 కిలోమీటర్ల పవిత్ర గంగా నది నీటిని మోసుకెళ్తారు. కన్వరియాలు నేలను తాకకుండా, పాదరక్షలు లేకుండా పవిత్ర జలాన్ని మోసుకెళ్తూ, ఈ ప్రయాణాన్ని 2-4 రోజుల్లో పూర్తి చేస్తారు. శివునిపై తమ ప్రేమను వ్యక్తపరచడానికి మరియు ఆయనను ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి ఇది ఒక గొప్ప మార్గం. శ్రావణ మాసం శివ భక్తులకు చాలా ప్రత్యేకమైనది, ఎందుకంటే ఇది శివునికి అంకితం చేయబడింది. శ్రావణ మాసంలో, భక్తులు ఉపవాసాలు పాటిస్తూ పాలు, పెరుగు, తేనె, చెరకు రసం మొదలైన వాటితో శివుడిని పూజిస్తారు.
పురోహితుడు భక్తులతో నిర్వహించే కొన్ని ప్రత్యేక ఆచారాలు ఉన్నాయి:
1 ఆరోగ్య సంబంధిత సమస్యల నుండి ఉపశమనం పొందడానికి శివలింగానికి పాలు, తేనె, నీరు మొదలైన వాటితో అభిషేకం చేయడాన్ని రుద్రాభిషేకం అంటారు.
2 మహారుద్రాభిషేకం అంటే తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యల కోసం శివలింగానికి మరిన్ని మంత్రాలు, పాలు, గంగాజలం మొదలైన వాటితో అభిషేకం చేయడం.
3 ప్రత్యేక ఆచారాలతో లింగాన్ని పూజించి, అభిషేకం చేసేటప్పుడు చేసే మహామృత్యుంజయ జపం .
4 గంగాజల అభిషేకం మరియు వ్యాధి నివారణ పూజ మొదలైనవి.
5 గ్రహ శాంతి అనుష్ఠానం, ఇక్కడ ఇంట్లోకి సానుకూల శక్తిని తీసుకురావడానికి సహాయపడే ఆచారాలు ఉంటాయి.
6 ముండన్ వేడుక లేదా వివాహం లేదా పెళ్లి లేదా పొత్తు
7 శృంగార పూజలో భక్తుల కోరికల మేరకు స్వామివారి లింగాన్ని పువ్వులు, పూలమాలలు, పండ్లు మొదలైన వాటితో అలంకరిస్తారు.
అంతేకాకుండా, ప్రాణాంతకమైన అనారోగ్యం లేదా ఒక పెద్ద శస్త్రచికిత్సకు ముందు వంటి నిర్దిష్ట ప్రయోజనం కోసం ఎవరైనా విస్తృతమైన పూజలు చేయాలనుకుంటే, అక్కడ వివిధ రకాల మంత్రోచ్ఛారణలు మరియు విస్తృతమైన ఆచారాలు ఉన్నాయి . ఈ ఆలయం శివుని కన్నీళ్లుగా భావించే రుద్రాక్ష పూసలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ పూసలు పరమ మోక్షాన్ని, జ్ఞానోదయాన్ని పొందడానికి మరియు సర్వశక్తిమంతునితో ఏకం కావడానికి చాలా శక్తివంతమైన సాధనం. శివుడిని పూజించడం వల్ల వ్యాధి రహితమైన, ఆరోగ్యకరమైన మనస్సు మరియు శరీరాన్ని పొందవచ్చు.
దేవాలయ వాస్తుశిల్పం
ఈ ఆలయం యొక్క ప్రాథమిక శైలి నాగరా శైలి. దీని 72 అడుగుల ఎత్తైన తామర ఆకారపు శిఖరంపై బంగారు పూత ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలో వివిధ దేవతలకు అంకితం చేయబడిన 22 మందిరాలు ఉన్నాయి, కానీ శివలింగం ప్రధాన గర్భగుడిలో ప్రతిష్ఠించబడింది.
ఆలయ సమయాలు
ఆలయం ఉదయం 4:00 గంటలకు తెరుచుకుంటుంది . ఉదయపు అభిషేకం, హారతితో ప్రారంభమై, భక్తులందరూ తమ ఆచారాలను నిర్వహించుకోవడానికి తెరిచి ఉంటుంది. ఆ తర్వాత ఆలయం మధ్యాహ్నం 2:00 గంటల నుండి 4:00 గంటల వరకు మూసి ఉండి, ఆ తర్వాత తిరిగి తెరుచుకుంటుంది.
శ్రావణ మాసంలో ఆలయం రోజుకు 24 గంటలు తెరిచి ఉంటుంది, అయితే ఇతర సమయాల్లో శయన హారతికి ముందు రాత్రి 9:00 గంటలకు తుది పూజలు నిర్వహించి ఆలయాన్ని మూసివేస్తారు. వాతావరణం ఆహ్లాదకరంగా, సౌకర్యవంతంగా ఉండే అక్టోబర్ మరియు మార్చి నెలల మధ్య ఆలయ సందర్శనకు ఉత్తమ సమయం.
హారతి యొక్క వివిధ సమయాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
. మంగళ హారతి : ఇది ఉదయం 4.00 నుండి 5.00 గంటల మధ్య ప్రారంభమవుతుంది. ఇందులో వేద మంత్రాల పఠనం మరియు భగవంతుని బలమైన జాగృతి జరుగుతాయి, ఇవే అక్కడి వాతావరణాన్ని అత్యంత శక్తివంతంగా, ఉత్సాహభరితంగా మారుస్తాయి.
భోగ హారతి : ఇందులో భగవంతునికి అన్నదానం చేసే ఆచారం ఉంటుంది.
మధ్యాహ్న హారతి : ఇందులో హారతి ఉంటుంది, ఆ తర్వాత మధ్యాహ్నం ఆలయాన్ని మూసివేస్తారు.
సంధ్యా హారతి : ఇది భగవంతుని జాగృతికి సంకేతం, ఈ సమయంలో అభిషేకం కార్యక్రమాలను తిరిగి ప్రారంభించవచ్చు.
ఏ భక్తుడైనా పురోహితుడిని ప్రత్యేక హారతులు మరియు పూజల కోసం అడగవచ్చు. కుటుంబాలు, వృద్ధులు లేదా పిల్లలతో వచ్చేవారి కోసం విఐపి పూజా టిక్కెట్లు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి.
బైద్యనాథ్ ధామ్‌కు ఎలా చేరుకోవాలి
దేవ్‌ఘర్‌కు అద్భుతమైన రైలు మరియు రోడ్డు అనుసంధానం ఉంది. ఈ నగరం దాదాపు ఎల్లప్పుడూ భక్తులతో కిక్కిరిసి ఉంటుంది, ముఖ్యంగా శ్రావణ మాసంలో. కన్వర్ యాత్ర సమయంలో కన్వరియాలు కూడా ఈ నగరాన్ని ఒక పండుగ ప్రదేశంగా మార్చేస్తారు
రైలు మరియు రోడ్డు మార్గాల ద్వారా కూడా చేరుకోవచ్చు.
రైలు మార్గం : డియోఘర్ నగరం నుండి 7 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న జసిదిహ్ జంక్షన్ సమీప జంక్షన్. వందే భారత్ మరియు రాజధాని ఎక్స్‌ప్రెస్ వంటి ప్రీమియం రైళ్లు కూడా ఈ ప్రదేశానికి ప్రయాణిస్తాయి, అదే సమయంలో ఇతర రైళ్లు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి.
రోడ్డు మార్గం : డియోఘర్ బస్ స్టాండ్ నుండి రోజూ బస్సులు నడుస్తాయి. డియోఘర్ నుండి 250 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న పాట్నా మరియు రాంచీ నుండి, అలాగే డియోఘర్ నుండి 373 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న కోల్‌కతా నుండి బస్సులు బయలుదేరుతాయి.
విమాన మార్గం : డియోఘర్ విమానాశ్రయం ఆలయం నుండి 9 కి.మీ. దూరంలో ఉంది, కానీ ఇక్కడ విమాన సర్వీసులు పరిమితంగా ఉంటాయి. ఆలయానికి 250 కి.మీ. దూరంలో ఉన్న పాట్నా మరియు రాంచీ సమీప విమానాశ్రయాలు, ఇక్కడ నుండి క్రమం తప్పకుండా విమాన సర్వీసులు ఉంటాయి.
శయన హారతి : రేపు ఆయనను మళ్ళీ చూస్తామనే, ఈ ప్రపంచాన్ని ఆయనే చూసుకుంటాడనే నూతన ఆశతో, ఆయన ఆశీస్సులకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ శివుడిని పూజించే సమయం ఇది.
