బెంగాల్‌లో దుర్గాపూజ సందర్భంగా మహా సప్తమి రోజున అరటిచెట్టుకు పవిత్ర స్నానం చేయించి, చీరతో పెళ్లికూతురిలా అలంకరించి వినాయకుడి పక్కన ప్రతిష్ఠిస్తారు. కోలాబౌగా పిలిచే ఈ ఆచారం వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత, నవపత్రిక పూజ ప్రాముఖ్యత గురించి తెలుసుకుందాం.
బెంగాల్‌లో దుర్గాపూజ ఉత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతున్నాయి. ఈ వేడుకల్లో మహా సప్తమి రోజున నిర్వహించే ఒక ప్రత్యేకమైన ఆచారం అందరినీ ఆకర్షిస్తుంది. అదే కోలాబౌ పూజ. ఈ సంప్రదాయంలో అరటిచెట్టుకు పవిత్ర స్నానం చేయించి, చీరతో పెళ్లికూతురిలా అలంకరించి, వినాయకుడి విగ్రహం పక్కన ప్రతిష్ఠిస్తారు. చూడటానికి ఇది అరుదైన ఆచారంలా అనిపించినప్పటికీ, దీని వెనుక ప్రకృతి ఆరాధన, స్త్రీశక్తి, వ్యవసాయ సంప్రదాయాలకు సంబంధించిన లోతైన ఆధ్యాత్మిక భావాలు ఉన్నాయి.
కోలాబౌ అంటే ఏమిటి?
బెంగాలీ సంప్రదాయంలో కోలాబౌ అంటే అరటిచెట్టును పెళ్లికూతురిలా అలంకరించి పూజించడం. బెంగాలీ భాషలో ‘కోలా’ అంటే అరటిపండు లేదా అరటిచెట్టు, ‘బౌ’ అంటే వధువు అని అర్థం. మహా సప్తమి రోజున తెల్లవారుజామున అరటిచెట్టుకు పవిత్ర స్నానం చేయించి, సాధారణంగా ఎరుపు అంచు కలిగిన తెల్లని చీరను కడతారు. అనంతరం దుర్గాపూజ మండపానికి తీసుకొచ్చి వినాయకుడి విగ్రహం పక్కన ప్రతిష్ఠించి పూజలు నిర్వహిస్తారు. వినాయకుడి పక్కన ఉండటం వల్ల కోలాబౌను ఆయన భార్యగా చాలామంది భావిస్తారు. అయితే, ఈ ఆచారానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక నేపథ్యం నవపత్రిక పూజలో ఉంది.
నవపత్రిక పూజ ప్రత్యేకత ఏమిటి?
నవపత్రిక అంటే తొమ్మిది రకాల మొక్కలను ఒకచోట చేర్చి కట్టే పవిత్రమైన సముదాయం. ఇందులో అరటిచెట్టు ప్రధాన స్థానంలో ఉంటుంది. అరటిచెట్టుతో పాటు కచు (చేమ), పసుపు, జయంతి, మారేడు, దానిమ్మ, అశోక, మాన్ అనే ఒక రకమైన మొక్క, వరి మొక్కలను సంప్రదాయబద్ధంగా ఇందులో భాగంగా చేర్చుతారు. కొన్ని మొక్కల గుర్తింపు ప్రాంతీయ ఆచారాలను బట్టి మారవచ్చు. ఈ తొమ్మిది మొక్కలను దైవశక్తికి ప్రతీకలుగా భావించి పూజిస్తారు. ప్రకృతిలోని వివిధ రూపాల్లో అమ్మవారి శక్తి నిండి ఉందనే విశ్వాసాన్ని ఈ ఆచారం తెలియజేస్తుంది. మనిషి జీవనానికి అవసరమైన ఆహారం, పంటలు, ఔషధ గుణాలున్న మొక్కలు ప్రకృతి ప్రసాదాలేనని గుర్తుచేస్తుంది.
మహా సప్తమి ఉదయం నవపత్రికను నది లేదా పవిత్ర జలాశయం వద్దకు తీసుకెళ్లి స్నానం చేయించే ఆచారాన్ని నవపత్రిక స్నానం అంటారు. అనంతరం చీరతో అలంకరించి పూజా మండపానికి తీసుకొస్తారు. హిందూ సంప్రదాయంలో పవిత్ర స్నానం శుద్ధికి, పూజకు సిద్ధం కావడానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. కోలాబౌను పెళ్లికూతురిలా అలంకరించడం ద్వారా అమ్మవారిని గౌరవంగా ఆహ్వానించే భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు. ప్రకృతిని దైవస్వరూపంగా గౌరవించడం ఈ సంప్రదాయంలోని ప్రధాన సందేశం.
కోలాబౌ పూజలోని ఆధ్యాత్మిక సందేశం
కోలాబౌ పూజ మనిషికి ప్రకృతితో ఉన్న అనుబంధాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. పంటలు, చెట్లు, మొక్కలు లేకుండా జీవనం సాధ్యం కాదనే విషయాన్ని ఈ ఆచారం తెలియజేస్తుంది. తొమ్మిది రకాల మొక్కలను ఒకచోట చేర్చి పూజించడం వైవిధ్యంలో ఏకత్వాన్ని సూచిస్తుంది. మొత్తంగా, బెంగాల్‌లో జరిగే కోలాబౌ పూజ కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు. ప్రకృతిలోనే దైవశక్తిని దర్శించాలనే ఆధ్యాత్మిక భావనకు ప్రతీక. దుర్గాపూజలో అమ్మవారిని ఆరాధించడంతో పాటు, జీవనానికి ఆధారమైన ప్రకృతిని గౌరవించాలని ఈ సంప్రదాయం సందేశమిస్తుంది.
