కార్తీక మాసంలో శివ, కేశవలకు ఇష్టమైన మాసం. ముఖ్యంగా ఈ మాసంలో ఆకాశ దీపానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. సూర్యుడు తులారాశిలో ఉన్నప్పుడు దామోదరుడైన విష్ణుమూర్తి కోసం ఆకాశదీపాన్ని వెలిగించాలనేది అని శాస్త్ర వచనం. కార్తీక మాసంలో సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత శివాలయాల్లో, వైష్ణవాలయాల్లో ఆకాశదీపం ఏర్పాటుచేసే సంప్రదాయం ఉంది. మట్టితో గానీ, లోహంతో గానీ చేసిన చిల్లులు ఉన్న ప్రమిదలో ఆవునెయ్యితో గానీ, నువ్వులనూనెతో గానీ ఆకాశదీపాన్ని వెలిగించడం అనేది అనాదిగా వస్తుంది. దీనిని ధ్వజస్తంభానికి వేలాడదీస్తారు. ‘దామోదరమావాహయామి’, ‘త్రయంబకమావాహయామి’ అని శివకేశవులను ఆహ్వానిస్తూ దీపాన్ని వెలిగించడం ఆచారంగా వస్తుంది.
దేవతార్చన కోసం..
యేడాది పాటు మనం దేవతార్చన చేస్తాం. శాస్త్రం ప్రకారం ఉదయం తప్పనిసరిగా సూర్యోదయానికి ముందు, సూర్యాస్తమయం తర్వాత దీపారాధన చేయాలి. ఇలా చేయడం ద్వారా బ్రహ్మ, విష్ణు,మహేశ్వరులను ఆరాధించినట్లు అవుతుంది. సూర్యుడు ఉన్నంతసేపు మనకు ప్రత్యక్ష దైవం సూర్య భగవానుడే. కానీ సూర్యుడు రాకముందు దీపారాధన చేస్తే ఆ ఇంటిలోకి మహాలక్ష్మి ప్రవేశిస్తుంది. ఇలా దీపారాధన చేయడం ద్వారా లక్ష్మీ కటాక్షంతో ఆ ఇళ్లు కళకళలాడుతుందని ఆ పురాణా వచనం. ఈ దీపకాంతులు హరిహరుల తేజస్సును ప్రసరింపజేస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. కార్తీక మాసంలో ప్రతిరోజూ గుడికి వెళ్లి ఆకాశదీపాన్ని దర్శించుకొని, దీపాలు వెలిగించిన వారికి జ్ఞాన సంపద కలుగుతుందని స్కాంద పురాణ అంతర్గతమైన కార్తిక పురాణం చెబుతున్నది.
పితృదేవతలకు దారి చూపే ఆకాశ దీపం..
కార్తీక శుద్ధ పాడ్యమి నుంచి పితృదేవతలు ఆకాశమార్గంలో తమ తమ లోకాలకు ప్రయాణం చేస్తుంటారు. వారికి దారి చూపేందుకు వీలుగా ప్రతి గృహస్తుడు ఇంటికి దక్షిణ దిశలో దీపాలు వెలిగించాలని శాస్త్రం చెబుతున్నది. ఈ దీపాల వెలుగు వారి ప్రయాణాన్ని సులభతరం చేస్తుందని నమ్మకం.
శివకేశవుల తేజస్సుకు ప్రతి రూపం..
ఈ ఆకాశదీపం శివ కేశవుల యొక్క తేజస్సును జగత్తుకు అందిస్తుంది. ఆకాశదీపం మరో ముఖ్య ఉద్దేశం ఏమిటంటే శివ కేశవుల శక్తితో ఈ ఆకాశ దీపం ధ్వజస్తంభంపై నుంచి జగత్తుకు అంతా వెలుతురు ఇస్తుందనేది నమ్మకం. సమాజంలో అజ్ఞానపు చీకట్లు తొలగిస్తుందని నమ్ముతూ ఈ దీపం వెలిగిస్తారు. ఒక దీపం పెట్టి శివకేశవుల్లో ఏవరో ఒకరిని దీపంలోకి ఆహ్వానించాలి. ఇలా శివకేశవుల తేజస్సుతో ఈ దీపం జగత్తుకు వెలుగునందిస్తుంది. అంటే… సమాజంలో అజ్ఞానపు చీకట్లు తొలిపోతాయి. కాంతి వలే మనలో ఆధ్యాత్మిక జ్యోతి ప్రజ్వలనం అవుతుంది అని అర్థం. దీపానికి ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉన్న కార్తీకమాసం ప్రారంభం కూడా ఆకాశదీపంతోనే జరుగుతుంది. ఈ దీపాన్ని చూసినా తలచుకున్నా ఎంతో మంచిదని.. మనలో ఉన్న నెగిటివ్ ఎనర్జీ మొత్తం పోతుందని భక్తులు విశ్వాసం. అజ్ఞానపు చీకట్లు తొలిపోతాయి. కాంతి వలే మనలో ఆధ్యాత్మిక జ్యోతి ప్రజ్వలనం అవుతుందట.
ఇక నువ్వుల నూనెతో వెలిగించే దీపం పవిత్రతకు ప్రతీకగా భావిస్తారు. దీని వెలుగు పాపాలను నాశనం చేసి, పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే శక్తిని కలిగి ఉంటుంది. ఆకాశదీపం అంటే కేవలం ఒక సాంప్రదాయ దీపం కాదు. అది ఆత్మలకు మార్గదర్శకమయ్యే దివ్యజ్యోతి స్వరూపం. ఆకాశదీపం వెలిగించినా, దీపంలో నూనె పోసినా.. ఈ దీపాన్ని దర్శించుకుని నమస్కరించుకున్నా పుణ్యప్రాప్తి కలుగుతుందట.
అజ్ఞాన అవివేకాలను దూరం చేసే దీపం..
మనలోని అజ్ఞాన అవివేకాలు తొలగిపోతాయి… అంతేకాకుండా పితృదేవతలు కూడా సంతుష్టులవుతారట. ఈ దీపాన్ని దర్శించుకోవడానికి భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో ఆలయాలకి వెళుతూ వుంటారు. అయితే దీనిని ఆకాశ దీపం అని పిలవడానికి … ధ్వజ స్తంభానికి వేలాడదీయడానికి కారణం ఉంది. ఆకాశ దీపం దూరంగా ఉన్న మానవులు దర్శించడానికి కాదు. అంతే కాకుండా పితృదేవతలు కూడా సంతుష్టులవుతారని పండితులు చెబుతున్న మాట. దేవాలయాల్లోనే కాకుండా ప్రతి ఇంట్లో కూడా ఆకాశదీపం వెలిగించ వచ్చు.కార్తీకమాసంలో ప్రత్యేకించి ఆకాశ దీపం అని వెలిగిస్తుంటాం. భగవంతుడు అంటేనే పంచభూతాత్మకుడు. ప్రాణులను కూడా సద్భావంతో చూడాలని మనం ఆకాశ దీపం వెలిగిస్తుంటాము.
ఈ ఆకాశ దీపాన్ని వెలిగించడం ద్వారా పక్షులు కూడా రాత్రి సమయంలో తమ గమనాన్ని తెలుసుకుంటాయట. రాత్రి సమయంలో గాల్లో ఎగిరే పక్షులు మనం వెలిగించే దీపా కాంతిని గ్రహించి పక్షులు కూడా తమ మార్గాన్ని తెలుసుకుంటాయి కాబట్టి భూతదయ అందరిలో కలగాలని చెప్పి మనం ఆకాశదీపం వెలిగిస్తున్నాం. ఆకాశ దీపాన్ని కేవలం గుడిలోనే కాదు ప్రతి ఇంటిలో వెలిగించాలి. గుడిలో అయితే ఎత్తులో ధ్వజస్తంభానికి దీపాన్ని వెలిగిస్తారు. కానీ మనం ఇంటి బయట ఈ దీపాన్ని వెలిగించవచ్చు.
దీపం పంచభూతాత్మక స్వరూపం..
భగవంతుడు అంటేనే పంచభూతాత్మక స్వరూపం. ప్రాణులను కూడా సద్భావంతో చూడాలని మనం ఆకాశ దీపం వెలిగిస్తుంటాము. ఇలా దీపాలను వెలిగించి రాత్రి సమయంలో వెలుగులు ప్రసాదిస్తున్నాం కాబట్టి పక్షులు కూడా ఆనందిస్తాయి. వేసవికాలం సమయంలో పక్షులకు దాహం తీర్చడం కోసం మనం ఇంటి బయట చిప్పల్లో ఇతర పాత్రల్లో నీరు పోసి వాటి దాహాన్ని తీర్చుతున్నాం. అదేవిధంగా ఈ మాసంలో వెలిగించే దీపాల్లో ఉండేటటువంటి ఉత్తేజమైన శక్తిని పక్షులు కూడా ఆస్వాదిస్తాయట. ఆ దీపకాంతిని గ్రహించి అవి తమ గమనాన్ని మార్చుకుంటాయట. ఇలా పంచభూతాల యందు విశ్వాసం కలిగి మనం వాటిని రక్షిస్తే అవి లోకాన్ని రక్షిస్తాయట. మనుష జాతిని రక్షిస్తాయి. మనుష జాతి పశుపక్షాలను రక్షిస్తారని పూర్వకాలంలో ఋషులు పండుగలను మనుషులకు ప్రకృతికి అనుసంధానంగా జరిపే ఉత్సవాలే ఇవి.
నిజానికి ఏవి ఆకాశదీపాలు. మీరు నేను పెట్టక్కరలేదు.ఆకాశ దీపాలు వెలిగించినవాడు పరమేశ్వరుడు. సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు ఇవీ ఆకాశదీపాలు. ఈ శరీరంలో ఉంటూ నేను చేయగలిగిన అధికారం ఏమిటి? సమస్త భూతాలకు నేను మహోపకారం చేయగలగడం. కార్తీకపౌర్ణమి నాడు. ఇతర ప్రాణులు చేయలేవు. నేనే చేయగలను. ఏమిటి చేయగలను? దీపం తీసుకెళ్లి ఓ గదిలో పెట్టాననుకోండి కొంత ఫలితం. వీధిలోకి తీసుకువచ్చి దీపం పెట్టాననుకోండి విశేష ఫలితం. అందుకే గుత్తు దీపాలని పెడతారు. ఇంతంత వత్తులు వేసి కట్టకట్టి దీపం వెలిగిస్తారు ఆ రోజున. యథార్థానికి శాస్త్రంలో ఏమి చెప్పారంటే ఆ రోజున చెత్త కూడా వెలిగించాలి.
బాటసారుల కోసం ఆకాశ దీపం..
వీధులలో ఉన్న చెత్త కూడా వెలిగించాలట. కానీ లౌకికాగ్నితో వెలిగించకూడదు.మీ ఇంట దీపం వెలిగించి కార్తీక పౌర్ణమి నాటి ప్రదోషవేళ దామోదరమావాహయామి అనిగాని, త్రయంబకమావాహయామ అనిగాని అని ఆ దీపంతో వెలిగించాలి. ఈ దీపం పెట్టి ఒక్కసారి ఆకాశం వంక చూసి ఒక శ్లోకం చెప్పాలి. పూర్వకాలంలో రవాణా వ్యవస్థ అంతగా అభివృద్ధి చెందని ఆ రోజుల్లో బాటసారుల కోసం ఆకాశదీపాన్ని పెట్టేవారని తెలుస్తోంది.
కాలినడకన వచ్చే బాటసారులు ఆకాశదీపాన్ని చూడటంతో అక్కడ ఒక దేవాలయం ఉందని సమీపంలోనే ఒక గ్రామం ఉంటుందని వారికి తెలిసేది. రాత్రి సమయంలో ఆ గ్రామంలో తలదాచుకొని మరునాడు వారి ప్రయాణాన్ని కొనసాగించేవారని తెలుస్తోంది. ముఖ్యం గా ఆకాశ దీపాలు ప్రదోష వేళల్లో వెలిగించిన తరువాత వాటిని దర్శించుకొంటే సకల దోషాలు,పాపాలు దూరమవు తాయని నమ్మకం. అలాగే ఆవునేతితో దీపాలు పెట్టడం వల్ల కూడా పర్యావరణ సమతుల్యత ఏర్పడుతుందని పెద్దలతో పాటు శాస్త్రాలు చెబుతున్న మాట.
