భారతదేశంలో దసరా రోజున రావణుడి దిష్టిబొమ్మను దహనం చేయడం సాధారణ సంప్రదాయం. అయితే, కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాత్రం రావణుడిని గొప్ప పండితుడిగా, శివభక్తుడిగా భావిస్తూ పూజిస్తారు. మందసౌర్, బిస్రాఖ్, రావణగ్రామ్ వంటి ప్రాంతాల్లోని ఈ ప్రత్యేక ఆచారాల గురించి తెలుసుకోండి.
దేశవ్యాప్తంగా నవరాత్రుల పదో రోజైన విజయదశమి నాడు దసరా పండుగను ఘనంగా జరుపుకుంటారు. ఈ ఏడాది 2026 అక్టోబర్ 20, మంగళవారం నాడు విజయదశమి రానుంది. సాధారణంగా ఈ రోజున శ్రీరాముడు రావణుడిపై సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా రావణుడి దిష్టిబొమ్మలను దహనం చేస్తారు. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి ప్రతీకగా ఈ వేడుకలను నిర్వహిస్తారు. అయితే, భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాత్రం ఇందుకు భిన్నమైన సంప్రదాయాలు కనిపిస్తాయి. అక్కడ రావణుడిని దహనం చేయడానికి బదులుగా పూజిస్తారు. రావణుడిని గొప్ప శివభక్తుడిగా, పండితుడిగా భావిస్తూ గౌరవిస్తారు. అలాంటి ప్రత్యేక ప్రాంతాల గురించి తెలుసుకుందాం.
మధ్యప్రదేశ్‌లోని మందసౌర్
మధ్యప్రదేశ్‌లోని మందసౌర్‌లో రావణుడిని పూజించే సంప్రదాయం ఉంది. ఇక్కడి ఖాన్‌పురా ప్రాంతానికి చెందిన నామ్‌దేవ్ సమాజం వారు రావణుడిని తమ అల్లుడిగా భావిస్తారు. రావణుడి భార్య మండోదరి ఈ ప్రాంతానికి చెందినదనే స్థానిక విశ్వాసం దీనికి కారణం. అందుకే దసరా రోజున రావణుడి దిష్టిబొమ్మను దహనం చేయడాన్ని కొందరు అవమానంగా భావిస్తారు. ఈ రోజున రావణుడిని స్మరించుకుంటూ ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు.
మహారాష్ట్రలోని గడ్చిరోలి
మహారాష్ట్రలోని గడ్చిరోలి ప్రాంతంలో గోండ్ సమాజానికి చెందిన కొందరు రావణుడిని తమ సంస్కృతిలో ముఖ్యమైన వ్యక్తిగా భావిస్తారు. వారి సంప్రదాయాల ప్రకారం, రావణుడిని దహనం చేయడం కంటే అతడిని గౌరవిస్తూ ప్రార్థనలు చేయడం ముఖ్యమైనది. అయితే, ఈ ఆచారం స్థానిక సమాజాల నమ్మకాలకు సంబంధించినది.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బిస్రాఖ్
నోయిడా సమీపంలోని బిస్రాఖ్ గ్రామం రావణుడితో ముడిపడిన ప్రసిద్ధ ప్రదేశం. రావణుడు ఇక్కడే జన్మించాడని స్థానికులు విశ్వసిస్తారు. రావణుడి తండ్రి విశ్రవసు మహర్షి పేరుతో ఈ గ్రామానికి బిస్రాఖ్ అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు. ఇక్కడ దసరా సందర్భంగా రావణుడి దిష్టిబొమ్మను దహనం చేయకుండా పూజలు, మతపరమైన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారు.
మధ్యప్రదేశ్‌లోని రావణగ్రామ్
విదిశ సమీపంలోని రావణగ్రామ్‌లో రావణుడికి అంకితం చేసిన ఆలయం ఉంది. ఇక్కడ రావణుడిని గొప్ప పండితుడిగా, శివభక్తుడిగా స్మరించుకుంటారు. దసరా రోజున కూడా ఆయనకు పూజలు నిర్వహించడం ఈ ప్రాంత ప్రత్యేకత.
కర్ణాటకలోని కోలార్, మలవల్లి
కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో రావణుడిని శివుని గొప్ప భక్తుడిగా గౌరవిస్తారు. ఈ సంప్రదాయాల్లో రావణుడి భక్తి, పాండిత్యానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
కాన్పూర్‌లోని దశానన్ ఆలయం
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని కాన్పూర్‌లో ఉన్న దశానన్ ఆలయం ప్రత్యేకమైనది. ఈ ఆలయం ఏడాదిలో ఒక్కసారి, దసరా సందర్భంగా మాత్రమే తెరుస్తారని చెబుతారు. ఈ సమయంలో రావణుడికి పూజలు నిర్వహించి, అనంతరం ఆలయాన్ని మూసివేస్తారు.
ఇతర ప్రాంతాల్లోనూ ప్రత్యేక ఆచారాలు
రాజస్థాన్‌లోని జోధ్‌పూర్‌లో కొందరు బ్రాహ్మణులు తమను రావణుడి వారసులుగా భావిస్తారు. వారు రావణుడి ఆత్మశాంతి కోసం పిండప్రదాన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారని చెబుతారు. మధ్యప్రదేశ్‌లోని ఉజ్జయిని సమీపంలోని చిక్లి గ్రామంలోనూ రావణుడి దిష్టిబొమ్మను దహనం చేయని సంప్రదాయం ఉంది. అలాగే, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని జస్వంత్‌నగర్‌లో దసరా వేడుకలు విభిన్నంగా జరుగుతాయి. రావణుడి విగ్రహాన్ని ఊరేగింపులో తీసుకెళ్లి, అనంతరం ముక్కలుగా విరగ్గొట్టే ఆచారం ఉంది. ఆ ముక్కలను ప్రజలు ఇంటికి తీసుకెళ్తారు.
మొత్తంగా, భారతదేశంలో దసరా వేడుకలు ప్రాంతాన్ని బట్టి భిన్నంగా ఉంటాయి. రావణుడిని కొందరు చెడుకు ప్రతీకగా భావిస్తే, మరికొందరు గొప్ప పండితుడిగా, శివభక్తుడిగా గౌరవిస్తారు. ఈ వైవిధ్యం భారతీయ సంస్కృతిలోని స్థానిక విశ్వాసాలు, సంప్రదాయాలకు అద్దం పడుతుంది.
